ایراس/
فضای امنیتی گرجستان با توجه به تحولات اخیر جهانی و منطقهای دستخوش تغییر شده است. تهاجم گسترده روسیه به گرجستان در سال ۲۰۰۸ نشان داد که جنگ ها و عملیات نظامی کماکان وسیلهای برای رسیدن به اهداف سیاسی در جهان امروز است. حمله روسیه به گرجستان در سال ۲۰۰۸ و استقرار پایگاه و نیرو های اشغالگر در خاک گرجستان خطرات زیادی برای فضای امنیتی کشور ایجاد کرد. جنگ ۲۰۰۸ همچنین نشان داد که روسیه حاضر نیست حاکمیت ملی گرجستان، انتخاب دموکراتیک این کشور و سیاست داخلی و خارجی را بپذیرد. در واقع حمله نظامی روسیه امنیت منطقه قفقاز را به خطر انداخت.
این دومین بار است که گرجستان سند امنیت ملی را منتشر میکند. سند جدید تحولات فضای امنیتی کشور و تاثیر آن بر خطرات، چالشها و تهدیدهای پیشروی امنیت کشور را منعکس میکند. سند امنیت ملی گرجستان به عنوان یک سند اساسی، بمنظور تشریح و تعیین ارزشها و منافع ملی، تهدید ها و چالشهای پیشروی امنیت کشور و اتخاذ محور های سیاست کشور، تدوین شده است. سند ملی امنیت توسط قوه مجریه تدوین و توسط مجلس به تصویب می رسد. احزاب سیاسی، سازمانهای غیر دولتی و نهادهای مدنی نیز در تدوین سند ملی امنیت مشارکت داشتند. دولت گرجستان بر اساس این سند در راستای حفظ ارزشها و منافع ملی اقدام میکند و به تهدیدات و چالشهای پیشروی کشور واکنش نشان میدهد. بر اساس سند امنیت ملی طرح و و برنامههای مختلفی در زمینههای دیگر تدوین میشود. این برنامه ها همانند سند ملی تجدید میشوند.ادامه……
فضای امنیتی کشور
فضای امنیتی گرجستان با توجه به تحولات اخیر جهانی و منطقهای دستخوش تغییر شده است. تهاجم گسترده روسیه به گرجستان در سال ۲۰۰۸ نشان داد که جنگ ها و عملیات نظامی کماکان وسیلهای برای رسیدن به اهداف سیاسی در جهان امروز است. حمله روسیه به گرجستان در سال ۲۰۰۸ و استقرار پایگاه و نیرو های اشغالگر در خاک گرجستان خطرات زیادی برای فضای امنیتی کشور ایجاد کرد. جنگ ۲۰۰۸ همچنین نشان داد که روسیه حاضر نیست حاکمیت ملی گرجستان، انتخاب دموکراتیک این کشور و سیاست داخلی و خارجی را بپذیرد. در واقع حمله نظامی روسیه امنیت منطقه قفقاز را به خطر انداخت.
ادامه بحران در قفقاز شمالی و مناقشه قره باغ نیز تاثیر منفی بر امنیت گرجستان میگذارد. لذا استقرار صلح و ایجاد فصای همکاری در منطقه قفقاز امکان توسعه امنیت گرجستان را فراهم خواهد کرد. توسعه روند همگرایی با اروپا برای امنیت گرجستان حائز اهمیت است. با توجه به اینکه گرجستان عضو حوزه اروپا و ارواتلانتیک است، توسه ناتو و اتحادیه اروپا به سوی شرق برای گرجستان اهمیت دارد. گرجستان تابحال روابط خود را با کشور های دموکراتیک جهان حفظ کرده و حمایت این کشور ها از گرجستان به توسعه دموکراسی در این کشور کمک میکند.
باتوجه به تحولات جهانی تحولات داخلی سیاسی تاثیر بسزای بر شکلگیری فضای امنیتی کشور دارد. بنابر این توسعه دست آوردههای دموکراسی از طریق اصلاحات میتواند موجب تحکیم و تثبیت نهادهای کشور خواهد شد. حفظ روند درازمدت رشد اقتصادی کشور از طریق پیروی از اصول بازار آزاد، نظم سیاست مالی و پولی، برای توسعه پایدار کشور حائز اهمیت است. روابط و همکاری ازاد تجاری و اقتصادی با کشور های جهان از جمله کشور های اتحادیه اروپا، آمریکا و کشور های منطقه از مهم ترین اولویت گرجستان میباشد.
ارزشهای ملی گرجستان
حق حاکمیت و تمامیت ارضی
گرجستان کشور مستقل، یکپارچه و تجزیه ناپذیر در مرز های تعریف شده در قانون اساسی خود بوده که همواره تمامیت ارضی و حق حاکمیت دیگر کشورها را برسمیت میشناسد و چنین انتظاری از آنها دارد. هرگونه تلاش یا اقدامی به منظور محدود سازی حق حاکمیت، دخالت در امور داخلی کشور و تغییر سیاست خارجی با اعمال زور از نظر گرجستان غیر قابل قبول است.
آزادی
گرجستان حقوق و آزادیهای شناخته شده در بیانیه حقوق بشر، کنوانسیون حقوق سیاسی و مدنی سازمان ملل و کنوانسیون حفظ حقوق و آزادیهای بنیادی اروپا را برسمیت شناخته و قانون اساسی این کشور آن را تضمین میکند. گرجستان حقوق و آزادیهای تمامی انسانها و گروههای ساکن این کشور را تامین میکند و حق انتخاب، آزادی بیان و اعتقاد آنها را محترم میشمرد. گرجستان فرصت مناسبی برای مطرح شدن توانایی شهروندان این کشور فراهم میکند. ضمنا گرجستان معتقد است که آزادی اقتصادی پیش شرط تامین آزادی و حقوق افراد است.
دموکراسی و حاکمیت قانون
گرجستان به ارزشها و اصول دموکراسی پایبند است و بر اساس آنها سیستم دموکراتیک حاکمیت را مستقر میکند. حاکمیت در این سیستم از طریق قانون محدود و بین قوه مقننه، مجریه و قوه قضاییه تقسیم میشود. گرجستان حاکمیت قانون، تکثرگرایی و حقوق اقلیت ها را از جمله اقلیت قومی و دینی تامین میکند و به توسعه جامعه مدنی و نهادهای دموکراتیک کمک میکند.
امنیت
دولت گرجستان در صدد تامین امنیت اتباع و نهادهای خود در مرز های شناخته شده از سوی جوامع بینالمللی است و در این راستا از موازین و اصول بینالمللی پیروی میکند. گرجستان به یک پارچگی امنیت در کشور و سیستم بینالمللی اعتقاد دارد، چراکه امنیت یک کشور از طریق تضعیف امنیت دیگر کشور ها توسعه نخواهد یافت.
رفاه:
گرجستان معتقد است که تلاش برای رفاه از حقوق بنیادی انسانها است و تحقق آن تنها در فضای آزاد امکان پذیر است. دولت گرجستان در راستای رفاه مردم خود مدل توسعه پایدار کشور را مبتنی بر اقتصاد آزاد، اصل دولت کوچک، سیاست مسوولانه کلان اقتصادی، مالیات پایین و سیاست اجتماعی هدفمند ایجاد میکند.
صلح:
هدف گرجستان برقراری روابط مبتنی بر موازین و اصول حقوق بینالمللی با کشور های جهان است. گرجستان برای حل اختلافات از روشهای صلح آمیز و حقوق بینالمللی پیروی میکند. گرجستان آزاد، مستقل، توسعه یافته و یکپارچه میتواند نقش مهمی در تحکیم امنیت منطقهای و بینالمللی ایفا نماید.
منافع ملی گرجستان
1. تامین تمامیت ارضی و حق حاکمیت: گرجستان در صدد است تمامیت ارضی خود را احیا و حفظ نماید و با استفاده از روشهای عادلانه و صلح آمیز از مرز های شناخته شده خود از سوی جوامع بینالمللی حراست کند.
۲٫ توسعه دموکراسی و نهادهای دولتی: گرجستان برای مدیریت کشور یک مدلی ایجاد میکند تا بتواند پایداری سیتم سیاسی کشور و توسعه آن را تامین کند. تقویت نهادهای دموکراتیک بمنظور حفظ حقوق بشر، و حفظ حاکمیت قانون، آزادی بیان، آزادی وجدان، آزادی نظر، آزادی دین و آزادی اعتقاد از اهداف گرجستان است. در این راستا استقرار ارزشهای دموکراتیک، ارتقای خودآگاهی مردم و افزایش اعتماد به نهادهای دولتی حائز اهمیت است.
۳٫ توسعه سیستم کار آمد و موثر امنیتی کشور: ایجاد سیستم کارآمد امنیتی برای تامین توسعه کشور و امنیت مردم از اهداف گرجستان است.
۴٫ تحکیم وحدت ملی و تفاهم مدنی: گرجستان حفظ منافع، حقوق و ازادیهای شهروندان خود را تامین میکند. دولت در این راستا در صدد ایجاد جامعه مبتنی بر اصول برابری، تکثرگرایی، عدالت و بردباری، بدون در نظر گرفتن عواملی چون ملیت، نژاد، زبان، جنسیت، اعتقاد و گرایشهای سیاسی، است. مشارکت فعال نمایندگان ملت گرجستان کثیر المله و کثیر الادیان در عرصههای سیاسی و اجتمعای یکی از اولویت دولت میباشد. ضمنا توسعه روابط با ساکنان مناطق اشغالی و مشارکت دادن آنها در امور سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور مهم و ضروری میباشد.
۵٫ همگرایی با اروپا و و نهادهای ارواتلانتیک: گرجستان در صدد همگرایی با نهادهای اروپایی و یوروآتلانتیک است که از این طریق بتواند دموکراسی را تثبیت نموده امنیت و رفاه کشور را تامین کند. ضمنا گرجستان معتقد است که انتخاب مسیر توسعه و عضویت در پیمانهای مورد نظر حق مسلم کشور های مستقل میباشد.
۶٫ تامین رشد مستمر و درازمدت اقتصاد کشور: ایجاد شرایط مناسب جهت رشد مستمر و دراز مدت اقتصاد کشور یکی از اولویت سیاست امنیتی گرجستان میباشد. دولت در این راستا توسعه آزاد اقتصاد کشور، گسترش همکاریهای اقتصادی، جذب سرمایه گذاریهای خارجی، اجرای دقیق سیاست مالی و حفظ اصل دولت کوچک را تامین خواهد کرد.
۷٫ تامین امنیت انرژی: تنوع در منابع انرژی و خطوط انتقال آن یکی از اولویت گرجستان برای تامین امنیت انرژی است. لذا حد اکثر بهره برداری از منابع داخلی، مدرنیزه کردن سیستم انرژی کشور و همگرایی آن با زیرساختهای منطقهای حائز اهمیت است. افزایش پتانسیال انرژی کشور بر امنیت کشور، رفاه مردم و توسعه اقتصادی تاثیر خواهد گذاشت.
۸٫ تامین امنیت منطقهای: تحولات اروپا، حوزه دریای سیاه و منطقه قفقاز تاثیر مستقیمی بر امنیت گرجستان میگذارد. تحولات منطقه اسیای مرکزی و خاورمیانه نیز بسیار تاثیر گذار است. حفظ ثبات، استقرار صلح و حل مسالمتآمیز اختلافات در این مناطق از اهداف گرجستان است. این کشور از طریق همکاریهای دوجانبه و چندجانبه میتواند در توسعه امنیت منطقهای سهیم باشد.
۹٫ تحکیم نقش ترانزیتی گرجستان: گرجستان در راستای تحکیم نقش ترانزیتی خود آماده است حضور فعالتری در پروژههای بینالمللی انرژی، حمل و نقل و ارتباطات داشته باشد.
۱۰٫ تامین امنیت زیست محیطی گرجستان و منطقه: حفظ محیط زیست و استفاده موثر از منابع طبیعی ارتباط تنگاتنگی با بهداشت و امنیت اجتماعی دارد. موضوع امنیت زیست محیتی در اجرای طرح های ملی و بینالمللی همواره مورد توجه است.
۱۱٫ تامین هویت ملیو فرهنگی و همگرایی مدنی: حفظ و توسعه تنوع فرهنگی و هویت ملی از اولویت گرجستان است. همگرایی اقوام مختلف و مشارکت آنها در سازندگی کشور برای گرجستان اهمیت دارد. لذا گرجستان شرایط مطلوبی برای حفظ و توسعه هویت و فرهنگ اقوام مختلف فراهم میکند.
۱۲٫ تحکیم امنیت سایبری: امنیت فضای اطلاعرسانی و حفظ اطلاعات الکترونیکی برای گرجستان حائز اهمیت است. با توجه به توسعه سریع فنآوریهای اطلاعاتی، وابستگی نهادهای دولتی به این تکنولوژیها افزایش مییابد. لذا مبارزه با جرایم سایبری و پیشگیری از اقدامات خربکارانه سایبری ضروری بنظر می رسد.
۱۳٫ امنیت جمعیتی: فراهم نمودن شرایط مناسب برای شیوه زندگی سالم، افزایش سن امید به زندگی، تشویق گرجیان مقیم خارج به بازگشت به وطن و همگرایی مجدد آنها از مهم ترین اولویت دولت است. امنیت جمعیتی ارتباط مستقیمیبا رشد پایدار و بلند مدت اقتصاد کشور دارد.
۱۴٫ روابط با جوامع گرجیان برونمرزی: تحکیم روابط با گرجیان و هموطنان برونمرزی و همچنین کمک به آموزش زبان مادری و حفظ هویت فرهنگی گرجیان برونمرزی از دیگر اولویت دولت است.
خطرات، تهدید ها و چالشهای پیشروی گرجستان
1. اشغال مناطق گرجستان توسط روسیه و اقدامات تروریستی در این مناطق: گرجستان در اوایل قرن ۲۰ قربانی تهاجم روسیه و در طول ۷۰ سال تحت اشغال شوروی بوده است. گرجستان در سال ۱۹۹۱ استقلال خود را به دست آورد که با بی ثباتی سیاسی و اقتصادی ناشی از اقدامات روسیه همراه بود. در اوایل دهه ۹۰ جنبشهای جداییطلبانه در گرجستان که از سوی روسیه حمایت و هدایت میشد، به درگیریهای مسلحانه تبدیل شد. در این درگیریها علاوه بر گروههای مسلح جدایی طلبان، نیرو های ارتش روسیه نیز شرکت داشتند. این درگیریها منجر به پاکسازی قومیشده که توسط سازمان ملل و سازمان امنیت و همکاری اروپا به رسمیت شناخته شد.
روسیه در ماه اوت سال ۲۰۰۸ به منظور نقض حاکمیت و تمامیت ارضی گرجستان و محدود ساختن انتخابات آزاد و دموکراتیک این کشور، مجددا به گرجستان حمله کرد که منجر به موج جدید پاکسازی قومیشد. اقدامات غیر قانونی روسیه در گزارشها و سندهای کمیسیون حقیقت یاب اتحادیه اروپا به ثبت رسید و مجالس و دولتهای برخی از کشور ها و سازمانهای بینالمللی اشغال مناطق گرجستان را از سوی روسیه به رسمیت شناخته اند.
دولت روسیه به منظور مشروعیت بخشیدن به اقدامات نظامی خود اصول حقوق بینالمللی و توافقنامه آتش بس مورخ ۱۲ اوت ۲۰۰۸ را نقض کرد، مناطق اشغالی ابخازیا و تسخینوالی را بعنوان کشور های مستقل به رسمیت شناخت و نیرو ها و پایگا های نظامی خود را در آنجا مستقر نمود. ضمنا روسیه از کشور های جهان خواسته است استقلال مناطق آبخازیا و تسخینوالی را به رسمیت بشناسند. در این راستا روسیه با استفاده از اهرم های سیاسی و اقتصادی برخی از این کشور ها را تحت فشار قرار داده است.
اشغال مناطق گرجستان از سوی روسیه که حاکمیت و استقلال سیاسی گرجستان را نقض میکند، مهم ترین عامل بی ثباتی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی میباشد. نظامیکردن مناطق اشغالی و استقرار نیرو های زمینی، هوایی، دریایی، مرزی و اطلاعاتی روسیه در این مناطق تهدید جدی برای امنیت گرجستان و کل منطقه است. نادیده گرفتن اصل احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت کشور ها از سوی روسیه و تلاشهای این کشور جهت تغییر ساختار امنیت یوروآتلانتیک و احیای مجدد حوزه نفوذ خود، نه تنها امنیت گرجستان بلکه امنیت دیگر همسایگان روسیه و اروپا را تهدید میکند.
قرائن و شواهد حکایت از آن دارد که روسیه پس از جنگ اوت ۲۰۰۸ و اشغال آبخازیا و تسخینوالی از این مناطق جهت پرورش گرو های تروریستی بمنظور انجام اقدامات تروریستی در خاگ گرجستان استفاده میکند. جلوگیری از اقدامات گروههای تروریستی وشناسایی آنها گویای این حقیقت است. نقض حقوق بشر از سوی رژیم های دست نشانده روسیه و نیرو های اشغالگر بسیار نگران کننده است. ساکنان مناطق اشغالی بدلیل قومیت و ملیت خود همواره مورد توهین و سرکوب قرار میگیرند. دولت گرجستان همچنین نگران روند تغییر بافت جمعیت در مناطق اشغالی و خطر نابودی فرهنگ ملی ابخازیایی است. روسیه با فعالیت غیر قانونی اقتصادی در مناطق اشغالی و بهره برداری بی رویه از منابع طبیعی این مناطق آسیب جدی به محیط زیست مناطق گرجستان می رساند.
2. خطر حمله مجدد نظامی از سوی روسیه: هدف حمله نظامی روسیه به گرجستان در اوت ۲۰۰۸ نه تنها اشغال مناطق گرجستان و به رسمیت شناختن این مناطق بلکه تغییر سیاست خارجی گرجستان و براندازی دولت منتخب این کشور بوده است. چراکه محافل حکومتی روسیه گرجستان آزاد و مستقل را خطر جدی برای روسیه تلقی میکنند. روسیه در صدد است مانع توسعه گرجستان و همگرایی این کشور با نهادهای ارواتلانتیک شود. روسیه می خواهد گرجستان را به حوزه نفوذ خود تبدیل کند. لذا استقرار نیرو های نظامی روسیه در مناطق اشغالی گرجستان و افزایش توان نظامی و تسلیحات پایگاههای خود زمینه ساز حمله مجدد به گرجستان است. روسیه از موازین و حقوق بینالمللی تخطی میکند و حاضر به اجرای توافقنامه آتش بس مورخ ۱۲ اوت ۲۰۰۸ نیست. این کشور درپی جنگ اوت ۲۰۰۸ مانع ادامه فعالیت هیئت ناظران سازمان ملل و سازمان امنیت و همکاری اروپا در گرجستان شد و حتی به هیئت ناظران اتحادیه اروپا اجازه ورود به مناطق اشغالی را نمی دهد. دولت روسیه همچنین مخالف استقرار نیرو های بینالمللی در مناطق اشغالی است. با توجه به اقدامات روسیه احتمال حمله مجدد این کشور به گرجستان وجود دارد هرچند که حمایتهای بینالمللی از گرجستان و حضور ناظران اتحادیه اروپا میتواند عامل بازدارنده باشد.
3. نقض حقوق مهاجرین اجباری و رانده شدگان از مناطق اشغالی: در اوایل دهه ۹۰ در پی جنگ اوت ۲۰۰۸ به موجب پاکسازی قومی بیش از ۵۰۰ هزار نفر یعنی ۸۰ درصد جمعیت از مناطق اشغالی رانده شدند. ۲۶۱ هزار نفر اکنون در دیگر مناطق تحت کنترل دولت مرکزی گرجستان سکونت دارند. نقض حقوق رانده شدگان و مهاجرین اجباری یکی از مهم ترین چالشی است و دولت گرجستان بازگشت آوارگان به خانه و کاشانه خود و حفظ حقوق شناخته شده آنها را در اولویت کاری خود قرار داده است.
4. مناقشات منطقه قفقاز: توسعه مناقشات و بحرانها از کشور های همسایه به گرجستان یکی از تهدیدات است. مناقشات موجود در منطقه قفقاز که منبع توسعه بحرانها است، تاثیر منفی بر امنیت این منطقه میگذارد. این در حالی است که روسیه در صدد رودررویی مردم قفقاز شمالی با گرجستان است. عدم کنترل مرز های گرجستان و روسیه در آبخازیا و منطقه تسخینوالی شرایط مناسبی برای توسعه جرایم فراملی ایجاد میکند که به نوبه خود عامل بحران های دیگر در منطقه میباشد. مناقشه قره باغ میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان خطر دیگری برای امنیت منطقه است و از سر گیری این مناقشه قطعا امنیت کشور های قفقاز جنوبی را مختل کرده به افزایش نفوذ روسیه کمک خواهد کرد.
5. تروریسم بینالمللی و جرایم سازمان یافته فراملی: تروریسم ناشی از عوامل دولتی و غیر دولتی یکی از چالشهای مهم جهان معاصر است. وجود مناطق اشغالی در گرجستان در واقع زمینه توسعه تروریسم و جرایم سازمان یافته را فراهم میکند. ضمنا تروریسم دولتی برای گرجستان به عنوان خطر ویژه تلقی میشود. با توجه به ظرفیت و نقش ترانزیتی گرجستان، خطر این که از مناطق اشغالی برای اقدامات غیر قانونی از جمله قاچاق سلاح، مواد مخدر، تسلیحات کشتار جمعی و قاچاق انسان استفاده شود، وجود دارد.
6 . چالشهای اجتماعی و اقتصادی: کاهش میزان سرعت رشد سریع و پایدار اقتصادی از چالشهای امنیت ملی گرجستان است. مهار چالشهای ناشی از تکرار بحران اقتصادی جهانی دیگر اهداف مهم گرجستان بوده و در این راستا گرجستان به افزایش میزان سرعت رشد اقتصادی می اندیشد. نابسامانی در توسعه اقتصادی، کاهش در آمدهای کشور، و افزایش بی کاری میتواند به تنش اجتماعی و اختلال در ثبات و امنیت کشور منجر شود. لذا حفظ و رشد اقتصادی و رقابت مردم از اولویتهای دولت گرجستان به شمار می رود.
7 . چالشهای انرژی: تحکیم استقلال انرژی برای تامین امنیت ملی گرجستان بسیار مهم است. در این راستا باید تنوع در منابع تامین انرژی حفظ شود. از طرف دیگر ایجاد زیرساختهای لازم و توسعه منابع انرژی پاک برای افزایش امنیت انرژی گرجستان حائز اهمیت است.
8. خطرات سایبری: با توجه به افزایش وابستگی زیر ساختهای حساس گرجستان به تکنولوژیهای اطلاعاتی، موضوع مهار چالشهای مربوط به حفظ فضای اطلاعاتی گرجستان مطرح میشود. روسیه در جنگ اوت ۲۰۰۸ همزمان با حملات زمینی، هوایی و دریایی حملات هدفمندانه سایبری نیز انجام داد. حملات سایبری روسیه، اهمیت حفظ فضای سایبری برای امنیت ملی گرجستان را نشان داده است.
۹٫ چالشهای زیست محیطی: بحرانهای ناشی از فرآیندهای طبیعی و فعالیت انسانی میتواند محیط زیست، تنوع زیستی و رفاه مردم گرجستان را تهدید کند. گرجستان نگران آسیبهای زیست محیطی ناشی از فعالیت رژیم اشغالگر روسیه در مناطق اشغالی به ویژه در ابخازیا برای آمادهسازی المپیک زمستانی ۲۰۱۴ سوچی، است. دولت گرجستان از طریق همکاری با جامعه بینالمللی از تمامی امکانات خود استفاده خواهد کرد تا از فاجعه زیست محیطی در سواحل دریای سیاه که ناشی از استخراج غیر قانونی مصالح ساختمانی و چوب آبخازیا و انتقال آنها به روسیه است، جلوگیری کند.
10. چالشهای جمعیتی: بهبودی وضعیت جمعیتی برای توسعه کشور اهمیت زیادی دارد. گفتنی است که میزان زاد و ولد و بازگشت مهاجران گرجی به وطن در مقایسه با سال های گذشته افزایش چشمگیری داشته است. حفظ این روند یکی از اهداف دولت گرجستان میباشد. تلاش روسیه برای تغییر بافت جمعیتی در مناطق اشغالی و اسکان دادن اتباع روسیه در این مناطق از دیگر چالشهای پیشروی گرجستان است و اینگونه اقدامات روسیه هویت ملی آبخازیاییها را تهدید میکند.
11. خطرات مربوط به همگرایی مدنی: در راستای همگرایی مدنی ضروری است دولت شرایطی جهت آموزش زبان گرجی برای اتباع این کشور هموار کند تا آنها بتوانند در عرصه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور حضور بیشتری داشته باشند.
12. تخریب آثار میراث فرهنگی: گرجستان به حفظ آثار میراث فرهنگی اهمیت میدهد. تخریب هدفمندانه آثار میراث فرهنگی در مناطق اشغالی موجب نگرانی دولت میشود. دولت همچنین در صدد حفظ آثار میراث فرهنگی گرجستان خارج از کشور است.
محورهای سیاست امنیتی گرجستان
1 پایان اشغال مناطق اشغال شده و تنظیم روابط با روسیه:
۱٫۱ پایان اشغال مناطق اشغال شده: پایان یافتن اشغال مناطق اشغالی، همگرایی مدنی ساکنان این مناطق و اعاده حاکمیت ملی گرجستان از مهم ترین اولویتهای سیاست امنیتی گرجستان میباشد. دولت گرجستان در این راستا گامهای موثر و به موقع را بر میدارد. ضمنا دولت گرجستان به تعهدات خود درچارچوب توافقنامه آتش بس مورخ ۱۲ اوت ۲۰۰۸ پایبند است. از طرف دیگر با توجه به سخنرانی رئیس جمهور گرجستان در مجلس اروپا در تاریخ ۲۳ نوامبر سال ۲۰۱۰، دولت گرجستان بطور یکجانبه متعهد به رعایت اتش بس شده است. رئیس جمهورگرجستان تعهد کشورش را از طریق نامههای خود به رهبران اتحادیه اروپا، ناتو، سازمان ملل، سازمان امنیت و همکاری اروپا و رئیس جمهوری آمریکا تایید کرد.
گرجستان همچنان به ارائه طرح صلح به منظور تعیین خودمختاری گسترده مبتنی بر معیار های اروپایی برای مناطق اشغالی ادامه میدهد و حتی آماده است قبل از تعیین رژیم حقوقی نهایی مناطق اشغالی با آنها در زمینه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی جهت از سر گیری رفت و آمد، بازسازی اقتصاد، بازگشت رانده شدگان و آوارگان همکاری کند. گرجستان از پیشنهاد و طرح های صلح که به پایان اشغال مناطق اشغالی کمک کند، استقبال میکند. برای پایان اشغال مناطق اشغالی گرجستان مشارکت فعال جامعه بینالمللی ضروری بنظر میرسد.
جامعه بینالمللی باید روسیه را تحت فشار قرار دهد تا این کشور متعهد به عدم تهاجم به گرجستان شود، موازین بینالمللی از جمله اصل عدم استقرار نیروهای بیگانه در دیگر کشور بدون موافقت این کشور را رعایت کند و به کلیه تعهدات خود در قبال توافقنامه آتش بس ۱۲ اوت ۲۰۰۸ عمل نماید و نیرو های خود را از مناطق اشغالی خارج کند. ضمنا به کارگیری اصطلاح «اشغال» در اسناد حقوقی و سیاسی بینالمللی یکی از بخشهای سیاست پایان اشغالگری است. در این خصوص اسناد صادره از سوی پارلمان اروپا، سنای آمریکا و نهادهای دولتی کشور های متحد گرجستان دارای اهمیت است.
دولت گرجستان در راستای حل بحران مناطق اشغالی خروج نیرو های روسیه و استقرار نیرو های بینالمللی در این مناطق را تنها ساز و کار مناسب میداند. با توجه به اهمیت حضور ناظران اتحادیه اروپا دولت گرجستان خواستار توسعه حوزه فعالیت هیئت ناظران است چراکه ورود ناظران به مناطق اشغالی به توسعه روند صلح و استقرار ثبات کمک خواهد کرد. ضمنا عادی سازی روابط روسیه و گرجستان میتواند به حل مناقشات در دیگر کشور ها نیز کمک کند.
ادامه سیاست عدم به رسمیت شناختن استقلال مناطق اشغالی و تایید پاکسازی قومی از دیدگاه گرجستان حائز اهمیت است. در این خصوص باید به قطعنامههای سال های ۲۰۰۸، ۲۰۰۹، ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ مجمع عمومی سازمان ملل، قطعنامه سال ۱۹۹۳ شورای امنیت سازمان ملل، قطعنامههای سال های ۱۹۹۴، ۱۹۹۶ و ۱۹۹۹ سازمان امنیت و همکاری اروپا و قطعنامه سال ۲۰۱۱ مجلس اروپا اشاره شود.
گرجستان جهت خنثی سازی خطر تروریسم ناشی از اقداماتروسیه در مناطق اشغالی به توانمندیهای خود افزایش داده همکاری خود را با جامعه بینالمللی گسترش میدهد. بازگشت رانده شدگان و مهاجران اجباری به خانههای خود، اعاده حقوق و تامین امنیت آنها باید با رعایت اصول و موازین بینالمللی انجام بگیرد تا آنها از حق بازگشت آزادانه بهره مند شوند. گرجستان از هرگونه اقدامات روسیه جهت تغییر وضعیت مالکیت و بافت جمعیتی مناطق آبخازیا و تسخینوالی از طریق توافقنامههای غیر قانونی، جلوگیری خواهد کرد.
1.2 تنظیم روابط با روسیه: گرجستان خواستار روابط مبتنی بر اصول حسن همجواری و برابری با روسیه است. چنین روابط بدون احترام روسیه به حق حاکمیت گرجستان و بدون پایان اشغالگری میسر نمیباشد. در این راستا گرجستان آماده برای مذاکرات با روسیه است. گرجستان خواهان تبدیل روسیه به کشور دموکراتیک است تا روابط این کشور با دیگران بر اصول احترام به حق حاکمیت، تمامیت ارضی و ارزشهای دموکراسی استوار باشد. دموکراسیسازی در روسیه و قابل پیشبینی بودن سیاست خارجی این کشور تاثیر مثبتی بر امنیت گرجستان و منطقه خواهد گذاشت.
همگرایی گرجستان با نهادهای اروپایی و یوروآتلانتیک میتواند به استقرار صلح و امنیت در قفقاز کمک کرده امنیت مرز های روسیه نیز تضمین کند. این موضوع قطعا به نفع روسیه نیز است. گرجستان خواهان استقرار صلح و ایجاد فضای همکاری در مناطق جنوبی روسیه در قفقاز شمالی است. دولت گرجستان توسعه روابط با ملل قفقاز شمالی ضروری میداند تا از این طریق مردم قفقاز شمالی بیشتر از اهداف و سیاست گرجستان مطلع شوند و از طرف دیگر زمینه استقرار صلح و ثبات در منطقه فراهم گردد. فرهنگ و تاریخ ملل قفقاز شمالی بخشی از گنجینه جهانی است و حفظ آنها از وظایف گرجستان نیز میباشد. گرجستان با همکاری با ملل قفقاز شمالی باید در راستای حفظ طبیعت منحصر به فرد منطقه و امنیت زیست محیطی آن تلاش نماید. قفقاز در واقع خانه مشترک ملل این منطقه است. گرجستان از حل مسالمت آمیز بحرانها و مناقشات این منطقه حمایت میکند. تنوع قومی و مذهبی یکی از ظرفیتهای قفقاز بوده و میتواند عامل استقرار صلح، ثبات و توسعه منطقه باشد.
۲٫ توسعه نهادهای دولتی و تحکیم دموکراسی: هدف مردم گرجسان توسعه جامه دموکراتیک و آزاد، تثبیت حاکمیت قانون و استقرار سیستم شفاف و مسوولیت پذیر مدیریت است که بتواند حقوق و آزادیهای مردم از جمله آزادی بیان، آزادی نظر، آزادی وجدان، آزادی مذهب و عقیده و آزادی تشکیل انجمنها را تضمین نماید. استقرار اینگونه نظام سیاسی پیش شرط توسعه کشور میباشد. قانون اساسی کشور، تفکیک اختیارات و وظایف قوای سه گانه مقننه، مجریه و قضائیه را که اساس سیستم دموکراتیک مدیریت است، تامین میکند. در راستای توسعه آتی نهادهای دولتی و سیستم مدیریت، تغییرات انجام شده در قانون اساسی در سال ۲۰۱۰ اهمیت زیادی دارد. همزمان با اصلاحات جاری در نهادهای مقننه و مجریه، روند تشکیل نهادهای شفاف و پاسخگوی خدمات عمومی ادامه دارد. تقویت بنیان قوه قضائیه به منظور تثبیت حاکمیت قانون انجاممی پذیرد. اصلاحات جاری در قوه قضائیه استقلال و کارایی آن را افزایش میدهد. افزایش اعتماد به دادگاه از دیگر اهداف دولت بوده و در این راستا یکی از مهم ترین اقدام تشکیل هیات منصفه میباشد. دولت گرجستان به ایجاد سیستم خودمدیریتی کارآمد اهمیت میدهد و شرایط مطلوبی را برای توسعه احزاب سیاسی، تشکل های مردمی، محافل اجتماعی، انجمن ها، سازمانهای غیر دولتی و رسانههای گروهی فراهم میکند تا جامعه مدنی توسعه یابد، دموکراسی تثبیت شود و مسوولیت پذیری دولت افزایش پیدا کند. اقدامات گرجستان در راستای مبارزه با فساد مالی موفقیت آمیز بوده و علی رغم اینکه فساد مالی دیگر چالشی برای امنیت ملی نیست دولت بر لزوم تلاش مضاعف نهادهای دولتی و غیر دولتی برای ادامه مبارزه با فساد مالی تاکید میکند. در این راستا دولت سیاست شفافیت را ادامه خواهد داد.
۵٫ همگرایی با ناتو و اتحادیه اروپا: عضویت در اتحادیه اروپا و پیمان اتلانتیک شمالی یکی از مهم ترین اولویت سیاست خارجی و امنیتی گرجستان است. گرجستان که به خاطر قرار داشتن در حوزه دریای سیاه و در ناحیه جنوب شرقی اروپا، بخش جغرافیایی، فرهنگی و سیاسی اروپا محسوب میشود، بدلیل تحولات تاریخی از مسیر توسعه طبیعی خود جدا شده بود. اکنون انتخاب گرجستان همگرایی با اتحادیه اروپا و پیمان اتلانتیک شمالی است تا امنیت و توسعه این کشور تامین شود.
۵٫۱ عضویت در پیمان اتلانتیک شمالی: عضویت در ناتو یکی از مهم ترین اهداف سیاست خارجی گرجستان است. ناتو از نظر گرجستان یک وسیله اصلی برای تامین امنیت و توسعه پایدار حوزه یوروآتلانتیک بوده و اساس معماری امنیت این حوزه میباشد. عضویت گرجستان در ناتو میتواند از یک سو امنیت گرجستان را تضمین کند و از دیگر سو به استقرار ثبات در کل منطقه کمک کند. ضمنا اصلاحات جاری در راستای عضویت در ناتو موجب تحکیم نهادهای دموکراتیک گرجستان و افزایش توان دفاعیی این کشور میشود. با توجه به نظر سنجی برگزار شده در سال ۲۰۰۸ محافل سیاسی و اجتمایی گرجستان در خصوص عضویت کشور در ناتو اتفاق نظر دارند. از سال ۲۰۰۴ گرجستان در راستای توسعه همکاری با ناتو به پیشرفتهای بزرگ دست یافته است. رهبران ناتو در اجلاس ۲۰۰۸ در بخارست توافق کردند که گرجستان به عضویت ناتو در آید. این موضوع در تصمیمات سران ناتو در اجلاس های استراسبورگ و لیسبون و همچنین در راهبرد جدید ناتو منعکس شده است. حمله روسیه به گرجستان در سال ۲۰۰۸ نتوانست مسیر توسعه گرجستان و روند همگرایی این کشور با ناتو را متوقف کند. با تشکیل کمیسیون ناتو و گرجستان و آغاز اجرای طرح سالانه ملی همکاری گرجستان با ناتو را تسریع کرده است. گرجستان همچنین در مجمع پارلمانی ناتو حضور فعالی دارد. با توجه به اینکه گرجستان خود را نیز مسوول تامین امنیت دسته جمعی میداند، در عملیات صلح بینالمللی و عملیات ناتو مشارکت میکند. در این راستا حضور نیرو های گرجی در افغانستان حائز اهمیت است.
۵٫۲ همگرایی با اتحادیه اروپا: همگرایی مرحلهای گرجستان با اتحادیه اروپا یکی از محور های توسعه سیاسی و اقتصادی گرجستان میباشد. توسعه همکاری با اتحادیه اروپا موجب تحکیم نهادهای دموکراتیک گرجستان و تثبیت روند همگرایی میشود. گرجستان خواستار گسترش حوزههای همکاری و استفاده از آزادیهای چهار گانه (نقل و انتقالات آزاد مردم، کالا، خدمات و سرمایه) اتحادیه اروپا است. گرجستان سیاست همسایگی اتحادیه اروپا طرح مشارکت شرق را عامل مساعدت در همگرایی با اتحادیه اروپا میداند. گرجستان مذاکرات در خصوص انعقاد موافقتنامه درباره عضویت وابسته با اتحادیه اروپا را بمنظور توسعه روابط از طریق همگرایی سیاسی و اقتصادی از جمله ایجاد منطقه آزاد تجارت، ادامه میدهد. گرجستان همچنین در صدد اجرای موفقیت آمیز توافقنامه تسهیل رژیم روادید (visa facilitation and readmission agreements ) و توسعه همکاری در چارچوب ابتکار « مشارکت برای تحرک» (Mobility Partnership) است. هدف گرجستان رسیدن به رژیم لغو روادید با اتحادی اروپا است. گرجستان بر اهمیت توسعه همکاری با اتحادیه اروپا در بخشهای مختلف از به ویژه در زمینه تامین امنیت انرژی، حمل و نقل آموزش، فرهنگی و غیره تاکید میکند. گرجستان خواستار مشارکت فعال اتحادیه اروپا در روند حل مناقشه گرجستان و روسیه است. در این رابطه برسمیت شناختن اشغال مناطق گرجستان توسط روسیه از سوی جامعه بینالمللی از اهمیت ویژهای برخوردار است. در این راستا گرجستان از قطعنامه ۱۷ نوامبر سال ۲۰۱۱ مجلس اروپا استقبال میکند. گرجستان همچنین از سیاست اتحادیه اروپا جهت همکاری و تعامل بیشتر با روسیه استقبال میکند. سیاست اتحادیه اروپا زمانی موثر خواهد بود که بتواند به شکل گیری سیاست خارجی روسیه مبتنی بر اصول احترام به حاکمیت کشور های همسایه و همزیستی مسالمت آمیز با آنها، کمک کند. از طرف دیگر گرجستان انتظار دارد که اتحادیه اروپا بعنوان میانجیگر توافقنامه آتش بس ماه اوت ۲۰۰۸ بین گرجستان و روسیه، فدراسیون روسیه را جهت اجرای قرارداد آتش بس و پایبندی به موازین بینالمللی بیشتر تحت فشار قرار دهد.
۶٫ همکاری در منطقه قفقاز جنوبی: گرجستان با توجه به اهمیت توسعه همکاری با هسایگان، با اقدامات سیاسی و اقتصادی خود به توسعه منطقه و تبدیل آن به منطقه آرام، با ثبات و جذاب کمک میکند. گرجستان بطور سنتی روابط خوبی با کشور های همسایه جمهوری اذربایجان و ارمنستان دارد و معتقد است که با رویکردهای مشترک میتوان توسعه آتی منطقه را تامین کرد. در این راستا توسعه همکاری منطقهای و ایجاد حوزه مشترک اقتصادی و بازار به استقرار صلح و ثبات در منطقه کمک خواهد کرد. ضمنا قابلیتهای گرجستان در حوزه دریای سیاه میتوان عامل گسترش همکاری باشد. علی رغم اختلافات موجود سه کشور قفقاز جنوبی میتوانند همکاری منطقهای در زمینه مبارزه با تروریسم، جرایم سازمان یافته و قاچاق مواد مخدر گسترش دهند و برنامههای مشترک برای حفظ محیط زیست اجرا کنند. اینگونه همکاریها میتواند به توسعه همکاری اقتصادی و توسعه گفتگو های سیاسی بین کشور های منطقه کمک کند. لاینحل ماندن مناقشه قره باغ امنیت کشور های منطقه را تهدید میکند. لذا گرجستان از حل مالمت آمیز این مناقشه با مشارکت فعال جوامعه بینالمللی حمایت میکند. گرجستان خواستار توسعه همکاری اقتصادی و تجاری با آذربایجان و ارمنستان است. اجرای طرح های بزرگ اقتصادی برای تثبیت امنیت نیز ضروری میباشد و میتواند منجر به تحکیم اعتماد و شکل گیری مناسبات پایدار تجاری گردد. روابط گرجستان با جمهوری آذربایجان به روابط استراتژیک تبدیل شده است. طرح های مشترک انرژی، حمل و نقل و ارتباطات نقش موثری در توسعه دو کشور ایفا میکند. طرح خط راه آهن «باکو-تفلیس-قارص » یکی از طرح های مشترک است که دو کشور به وسیله آن میتوانند نقش ترانزیتی خود در منطقه افزایش دهند و به شبکه بینالمللی راه آهن بپیوندند. راه اهدازی خطر راه آهن «باکو-تفلی-قارص» به توسعه روابط اقتصادی بین شرق و غرب کمک کرده موجب نزدیک شدن گرجستان به حوزه اروپا خواهد شد. «باکو-تفلیس-جیهان»، «باکو-سوپسا» و «باکو-تفلیس-ارزروم» سه طرح مهم انرژی است که علاوه بر جنبه اقتصادی آن به تثبیت امنیت در منطقه نیز کمک میکند. گرجستان و جمهوری آذربایجان همچنین در صدد عملی شدن طرح های مثل « نابوکو »، «جریان سفید»، «کوریدورحمل و نقل نفت ارو آسیا» و «اگری» (Azerbaijan-Georgia-Romania Interconnector Project) هستند تا منابع انرژی کشور های آسیای میانه و آذربایجان با استفاده از قابلیتهای ترانزیتی گرجستان و آذربایجان به بازارهای جهانی منتقل شود. گرجستان در زمینههای سیاسی، امنیتی و روند همگرایی با نهادهای یوروآتلانتیک نیز با جمهوری آذربایجان همکاری میکند. همکاری دو کشور در چارچوب اتحادیه گوام نیز حائز اهمیت است. مشارکت آذربایجان در برنامه «مشارکت شرقی» اتحادیه اروپا و برنامه «مشارکت برای صلح » ناتو به هماهنگ شدن منافع دو کشور و اتخاذ مواضع مشترک کمک میکند. گرجستان همکاری نزدیکی با ارمنستان در تمامی زمینهها دارد. گرجستان معتقد است که توسعه روابط حسنه و گسترش همکاری میتواند منافع متقابل را تامین کرده روابط سنتی دو کشور را توسعه دهد. گرجستان در صدد گسترش همکاریهای اقتصادی با ارمنستان است. همکاری دو کشور در بخشهای مختلف از جمله تجارت، حمل و نقل و گردشگری موجب افزایش مناسبات فیمابین خواهد شد. گرجستان از حضور ارمنستان در طرح مشارکت شرقی اتحادیه اروپا حمایت میکند و خواستار گسترش همکاری این کشور با ناتو است. گرجستان همچنین خواهان عادی سازی روابط ارمنستان با ترکیه بوده و آماده است به روند عادی سازی روابط دو کشور کمک کند.
۷٫ تحکیم روابط خارجی: توسعه روابط سیاسی و گسترش تجارت خارجی، جذب سرمایه گذاریها و تحکیم مناسبات اجتماعی و فرهنگی از اولویت دولت گرجستان است. در این راستا گرجستان همکاریهای دوجانبه و چندجانبه خود را با جوامع بینالمللی توسعه میدهد.
۷٫۱ ایالات متحده آمریکا: پس از استقلال گرجستان ایالات متحده آمریکا همواره از حاکمیت و تمامیت ارضی، توسعه نهادهای دموکراتیک، توسعه اقتصاد بازاری و همگرایی گرجستان با نهادهای اروپایی و ارواتلانتیک حمایت میکند. گرجستان در صدد توسعه روابط استراتژیک با آمریکا میباشد و این موضوع در منشور همکاری که در ژانویه سال ۲۰۰۹ به امضا رسید منعکس شده است. هدف منشور همکاری کمک به روند توسعه همکاریهای دفاعی، امنیتی، اقتصادی، انرژی، اجتماعی و فرهنگی از طریق اجرای تصمیمات گروههای کاری است. حمایت دولت آمریکا و تاکید آن بر لزوم پایان اشغالگری مناطق گرجستان برای دولت تفلیس اهمیت ویژهای دارد. گرجستان توسعه همکاریهای اقتصادی و تجاری با آمریکا ضروری میداند و در صدد جذب سرمایه گذاری و افزایش صادرات محصولات گرجی به آمریکا است. با توجه به قرارداد تجارت ترجیحی بین دو کشور امکان صادرات محصولات گرجی به آمریکا با تعرفههای کمتر، فراهم شده است. گرجستان همچنین خواستار برقراری رژیم تجارت آزاد با آمریکا است. کمک های مالی آمریکا برای گرجستان حائز اهمیت است. کمک یک میلیارد دلاری آمریکا پس از جنگ ۲۰۰۸ و همچنین اختصاص کمک ها از سوی شرکت چالش هزاره آمریکا برای اجرای طرح های عمرانی و توسعه نهادهای دموکراتیک اهمیت ویژهای داشته است. آمریکا همچنین برنامههای آموزشی و علمی را جهت افزایش دانش و آگاهی محققان و دانشجویان گرجی اجرا میکند. توان دفاعی گرجستان از طریق کمک های امریکا افزایش قابل توجهی داشته است و گرجستان خواستار تعمیق این همکاری است. گرجستان حمایت سیاسی و نظامی خود را از ائتلاف های پیشنهادی آمریکا ادامه میدهد. نیرو های نظامیگرجستان که در چارچوب برنامههای آموزش و تمرین آمریکا آموزش دیده اند در عملیات بینالمللی صلح از جمله برنامه ایساف ناتو در افغانستان شرکت میکنند. گرجستان و آمریکا در زمینه مبارزه با قاچاق مواد هستهای نیز همکاری میکنند.
۷٫۲ اکراین: گرجستان در صدد استفاده از فرصتهای همکاری استراتژیک با اکراین است. افزایش نقش اکراین بعنوان کشور دموکراتیک و صلح طلب میتواند به استقرار صلح و ثبات در منطقه کمک کند. گرجستان و اکراین در زمینههای سیاسی و امنیتی همکاری دو جانبه و همکاری بینالمللی در چارچوب سازمان ملل، سازمان امنیت و همکاری اروپا، سازمان همکاری حوزه دریای سیاه و اتحادیه گوام دارند. گرجستان همچنین خواستار توسعه همکاری با اکراین در روند همگرایی با نهادهای یوروآتلانتیک بوده و از مشارکت این کشور در طرح «مشارکت شرقی» اتحادیه اروپا استقبال میکند.
۷٫۳ ترکیه: ترکیه یک شریک منطقهای گرجستان است که همواره از تمامیت ارضی و حاکمیت گرجستان و تلاش این کشور برای توسعه نهادهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی حمایت میکند. ضمنا ترکیه بزرگترین شریک تجاری و اقتصادی گرجستان میباشد و رژیمهای لغوروادید و تجارت آزاد بین دو کشور بر قرار شده است. توسعه همکاریهای اقتصادی و اجرای موفقیت آمیز طرح های انرژی و حمل و نقل اهمیت راهبردی برای دو کشور دارد. گرجستان و ترکیه در چارچوب طرح های خط لوله باکو-تفلیس-جیهان و باکو-تفلیس-ارزروم همکاری میکنند و حضور فعالی در اجرای طرح های مثل «ابوکو»، « جریان سفید»، «کوریدور انتقال نفت ارو آسیا» و «خط راه آهن باکو-تفلیس-قارص» دارند. علاوه بر این ترکیه بعنوان عضو ناتو یکی از مهم ترین شریک نظامیگرجستان است. در این راستا گرجستان خواهان توسعه همکاریهای نظامی و امنیتی با ترکیه است. همکاری دو کشور در بخش فرهنگی نیز دارای اهمیت است. دو کشور همکاری فعال در زمینه آثار میراث فرهنگی آغاز کرده اند. توسعه این همکاری به نفع هر دو کشور میباشد.
۷٫۴ همکاری با دیگر کشور های جهان: گرجستان جهت استفاده از تجربیات کشور های حوزه دریای بالتیک و کسب حمایت آنها برای عضویت در ناتو و اتحادیه اروپا، با این کشور ها همکاری میکند. گرجستان در صدد توسعه همکاری با کشور های اروپای جنوب شرقی و حوزه اسکاندیناوی است. حمایت این کشور ها از تمامیت ارضی گرجستان و اصلاحات جاری در این کشور دارای اهمیت ویژهای است. گرجستان از توسعه همکاری با ملداوی و بلاروس و مشارکت این کشور ها در طرح مشارکت شرقی اتحادیه اروپا استقبال میکند. گرجستان به عنوان حلقه ارتباطی بین اروپا و آسیا، توسعه همکاری به ویژه همکاریهای اقتصادی، انرژی و حمل و نقل با قزاقستان، قرگیزستان، ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان را مد نظر دارد. هدف این همکاری کمک به توسعه تجارت و گردش آزاد سرمایه بین غرب و شرق است. آگاهی کشور های آسیای مرکزی از تحولات سیاسی گرجستان برای دولت تفلیس اهمیت دارد. تلاش فدراسیون روسیه برای تغییر مرز های بینالمللی چالش بزرگی برای همسایگان روسیه است. گرجستان توسعه روابط و همکاری با چین، ژاپن، کره جنوبی، کشور های خلیج فارس، هند، کانادا، برزیل، استرالیا، اسراییل، کشور های آسیای جنوب شرقی، آمریکای لاتین و آفریقا را جهت توسعه تجارت، جذب سرمایه گذاری و کسب حمایت بینالمللی، ضروری و مهم میداند. در راستای جذب سرمایه گذاری، افزایش آگاهی مردم در مورد گرجستان و کسب حمایت ها لازم است روند برقراری روابط سیاسی و دیپلماتیک با کشور های آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب و توسعه همکاریهای اقتصادی و تجاری با آنها ادامه یابد. در روند مذاکرات با این کشور ها باید نسبت به موضوع حمایت از تمامیت ارضی گرجستان توجه ویژهای داشت.
۷٫۵ همکاری با سازمانهای بینالمللی: همکاری با سازمانهای بینالمللی یکی از مهم ترین اولویت سیاست خارجی و امنیت ملی گرجستان است.
۷٫۵٫۱ سازمان ملل: گرجستان معتقد است که سازمان ملل باید نقش فعال تری جهت استقرار صلح در جهان و حل مناقشات و بحرانهای موجود ایفا کند. در این راستا باید تلاش شود تا کارایی سازمان ملل افزایش یابد. گرجستان تعطیلی ماموریت هیئت ناظران سازمان ملل را که ناشی از فشار های روسیه بوده است، بسیار منفی ارزیابی میکند و معتقد است که این موضوع میتواند تاثیر منفی بر نقش سازمان ملل در تامین و تثبیت امنیت جهانی بگذارد.
۷٫۵٫۲ سازمان امنیت و همکاری اروپا: سازمان امنیت و همکاری اروپا یکی از مهمترین سازمان برای تامین امنیت اروپا میباشد. این سازمان باید نقش ویژهای در استقرار صلح، ثبات و دموکراسی در اروپا داشته باشد. گرجستان همواره به اصول تعریف شده در اسناد این سازمان مبتنی بر احترام به حفظ تمامیت ارضی و حاکمیت کشورها، پایبند است. گرجستان معتقد است که افزایش نقش سازمان امنیت وهمکاری اروپا میتواند به توسعه امنیت کشور های عضو کمک نماید. روسیه برای جلوگیری از مشارکت سازمانهای بینالمللی در روند حل مناقشات گرجستان از ادامه فعالیت هیئت ناظران سازمان امنیت و همکاری اروپا ممانعت به عمل آورد با اینحال تلاش گرجستان برای از سرگیری فعالیت هیئت ناظران سازمان اامنیت و همکاری اروپا در خاک این کشور از جمله در مناطق اشغالی و افزایش نقش این سازمان جهت توسعه امنیت و دموکراسی گرجستان ادامه دارد. کمک و مساعدت سازمان امنیت و همکاری اروپا برای به انجام رساندن موفقیت آمیز روند تحکیم نهادهای دموکراتیک و اصلاحات جاری، اهمیت ویژهای دارد.
۷٫۵٫۳ شورای اروپا: همکاری در چارچوب شورای اروپا یکی از بهترین فرصتی است برای استقرار موازین و ارزشهای اروپایی در گرجستان است. با توجه به پایبندی این کشور به موازین و ارزشهای اروپایی، زمینه تبدیل گرجستان به یک کشور دموکراتیک فراهم میباشد. گرجستان در صدد اجرای توصیههای شورای اروپا برای توسعه دموکراسی، حفظ حقوق اقلیت قومی، رعایت حقوق بشر و تثبیت حاکمیت قانون است.
۸٫ مبارزه با تروریسم بینالمللی و جرایم سازمان یافته فراملی: هدف سیاست ضد تروریستی گرجستان تامین امنیت شهروندان و نهادهای این کشور است. گرجستان عضو کنوانسیونهای مبارزه با تروریسم سازمان ملل بوده و در این راستا همکاریهای خود گسترش میدهد. گرجستان برای رسیدن به این هدف مهم همکاری نزدیکی با کمیته مبارزه با تروریسم سازمان ملل دارد و واحدهای ضد تروریستی از جمله یگانهای ویژه نیرو های مسلح و انتظامیکشور را توسعه میدهد. گرجستان جهت جلوگیری از استفاده گروههای تروریستس از خاک گرجستان، حراست از مرز ها و نظارت بر گمرکات را افزایش داده در راستای مبارزه با تروریسم و جرایم سازمان یافته فراملی با کشور های همسایه آذربایجان، ترکیه و ارمنستان همکاری میکند. مناطق اشغالی گرجستان اکنون به منشاء تهدیدهای تروریستی تبدیل شده اند. در سال های اخیر عملیات تروریستی در گرجستان از مناطق اشغالی و توسط عوامل روسیه برنامه ریزی و اجرا میشد. برای خنثی سازی این خطر لازم است که جامعه بینالمللی فشار های خود را بر روسیه افزایش دهد تا روسیه در صورت تکرار عملیات تروریستی بهای سنگین سیاسی بپردازد. گرجستان با توجه به اهمیت مبارزه با تروریسم هستهای با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دیگر سازمانهای بینالمللی و کشور های جهان همکاری میکند تا از استفاده از خاک گرجستان برای تولید و انتقال مواد هستهای و رادیو اکتیو جلوگیری شود. گرجستان در راستای عدم گسترش مواد هستهای و رادیو اکتیو نگران وضعیت موجود در مناطق اشغالی است. گرجستان با شرکت در عملیات بینالمللی ضد تروریستی حضور فعالی در ائتلاف ضد تروریستی دارد. با توجه به اینکه تروریسم بینالمللی تهدید جدی برای امنیت جهان است، عدم موفقیت در عملیات افغانستان تاثیر منفی بر امنیت کشور های جهان و منطقه از جمله گرجستان خواهد گذاشت.
۹٫ سیاست امنیت اقتصادی: سیاست اقتصادی گرجستان مبتنی بر اصل آزادی اقتصاد بوده و هدف اصلی سیاست امنیت اقتصادی این کشور فراهم کردن شرایط مناسب برای کمک به توسعه کشور، افزایش رفاه مردم و رقابت پذیری اقتصاد و مردم است. تحکیم ثبات اقتصاد کلان از طریق اتخاذ سیاست جدی مالی، به حد اقل رساندن نرخ تورم، کاهش هزینههای عمومی، کاهش بدهیهای خارجی، رفع کسری بودجه با مازاد بودجه و بهبودی سیستم مالیاتی، از مهم ترین اولویت سیاست امنیت اقتصادی گرجستان محسوب میشود. توسعه روابط سازنده اقتصادی با اتحادیه اروپا، آمریکا و کشور های منطقه از محور های سیاست اقتصادی و امنیتی کشور میباشد. توسعه همکاریهای اقتصادی و روابط مرزی میتواند نقش موثری در کاهش تنش ایفا نماید. گرجستان در این راستا آماده همکاری با کشور های آذربایجان، ترکیه، ترکمنستان، ایران، ارمنستان، اکراین، قزاقستان، کشور های خاورمیانه، حوزه دریای سیاه و دیگر کشور های آسیای مرکزی و شرقی، است. گرجستان توسعه زیرساختهای حمل و نقل کشور، افزایش بهره برداری از ظرفیت ترانزیتی کشور و همگرایی با سیستمهای حمل و نقل بینالمللی را ضروری میداند. سیاست اقتصادی گرجستان عدم مداخله دولت در فعالیت اقتصادی شرکت ها، حفظ آزادی اقتصادی و مالکیت شخصی، بهبودی سیستم مالیاتی و اجرای سیاست دقیق مالی را تامین میکند. گرجستان رد صدد است سرایطی فراهم کند تا مردم دسترسی به محصولات خوب و ارزان داشته باشند. ایجاد فضای مناسب برای جذب سرمایه گذاری، افزایش رقابت پذیری مردم و اقتصاد و رشد اشتغالزایی از دیگر اهداف سیاست اقتصادی گرجستان است. برای تحقق این اهداف ایجاد بازار کار رقابت پذیر ضروری بنظر می رسد. ضمنا کمک به آماده سازی نیروی کار مجرب که از طریق اجرای سیاست هدفمندانه آموزشی میسر میشود، موجب افزایش رقابت پذیری مردم و اقتصاد خواهد شد.
۱۰٫ سیاست امنیت انرژی: دولت در راستای تامین امنیت انرژی، جذب سرمایه گذاری، تقویت همکاریهای بینالمللی در بخش انرژی و توسعه زیرساختهای انرژی کشور را ضروری میداند. ضمنا دولت گرجستان بر ضرورت تنوع در منابع انرژی و تامین کنندگان آن و مشارکت در طرح های منطقهای و بینالمللی تاکید میکند. در این راستا دولت گرجستان در چارچوب برنامه کوریدور انرژی جنوب، خواهان اجرای طرح های جدید از جمله طرح های انتقال نفت و گاز منطقه دریای خزر و آسیای مرکزی به اروپا از طریق گرجستان است. گرجستان بخشی از کوریدور های مهم انتقال انرژی است و از نقش خود برای انتقال منابع انرژی دریای خزر و آسیای مرکزی به اروپا از طریق مسیر های متنوع، به خوبی آگاه است. بنادر گرجستان، خط لوله باکو-سوپسا، باکو-تفلیس-جیهان و باکو-تفلیس-ارزروم از جمله پروژههای مهم فعال بوده و گرجستان در صدد اجرای موثر این پروژهها است. توسعه زیر ساختهای انرژی و افزایش بهره برداری از منابع آبی و دیگر منابع انرژی پاک کشور از دیگر اولویت سیاست امنیت انرژی گرجستان میباشد. گرجستان همچنین همکاری خود را با سرمایه گذاران خارجی جهت بهره برداری از منابع انرژی تجدید پذیر ادامه و توسعه میدهد. با توجه به اینکه ساخت خطوط جدید انتقال برق و نیروگاههای برقی و بازسازی نیروگاههای فرسوده به کاهش وابستگی به منابع انرژی وارداتی و افزایش امنیت انرژی کشور کمک میکند، لذا گرجستان در صدد تبدیل شدن به بزرگترین صادر کننده برق در منطقه است. در این راستا افزایش تولید برق و ساخت خطوط انتقال برق ضروری است.
۱۱٫ سیاست آموزشی: تکمیل نظام آموزشی کشور از مهم ترین اولویت دولت گرجستان است. اصلاحات همه گیر نظام آموزشی کشور جهت افزایش کیفیت آموزش متوسط، عالی و حرفهای و کمک به ایجاد جامعه مبتنی بر دانش، انجام میشود. در این راستا ایجاد فضای مناسب برای توسعه علم و مشارکت فعال بخش خصوصی در نظام آموزشی از ضرورت کشور محسوب میشود. نظام آموزشی گرجستان برای شهروندان این کشور باید فرصتهای شغلی و امکان استفاده از دانش را مهیا کند. یکی از بخشهای اصلاحات انجام شده در نظام آموزشی اجرای برنامههای آموزش زبانهای خارجی به ویژه زبان انگلیسی و آموزش رایانه در مدارس متوسط است. یکی دیگر از اولویت اصلاحات نظام آموزشی کشور توسعه آموزش حرفهای میباشد. توسعه اقتصاد گرجستان ضرورت توسعه آموزش حرفهای را دو چندان میسازد. توسعه آموزش عالی نیز برای پیشرفت کشور اهمیت ویژهای دارد. افزایش کیفیت آموزش عالی در گرجستان یکی از پیش شرط های توسعه ظرفیتهای علمی و توسعه اقتصاد کشور میباشد. ضمنا گسترش همکاریهای بینالمللی در بخشهای تحقیقاتی، علمی و تکنولوژی ضروری بنظر می رسد.
۱۲٫ سیاست امنیت اجتماعی و بهداشتی: کمک به فقر زدایی، افزایش سطح زندگی و شکل گیری قشر قدرتمند متوسط از اهداف سیاست امنیت اجتماعی و بهداشتی گرجستان است. دولت جهت تامین امنیت اجتماعی و بهداشتی مردم در صدد است به اشتغال زایی کمک کرده بیمه اجتماعی را توسعه و همگانی نماید. محور های سیاست بهداشتی کشور به شرح ذیل است: کمک به افزایش کیفیت خدمات پزشکی، توسعه نظام آموزش پزشکی، افزایش کارایی سیستم پیشگیری و مدیریت امراض مسری، پیشگیری و درمان بیماریهای خطرناک (ایدز، اعتیاد، سل و غیره)، توسعه سیستم نظارت بر آزمایشگاهها و بیماریهای همهگیر جهت جلوگیری از عفونتهای خطرناکی که منشاء مصنوعی یا طبیعی دارند، راه اندازی سیستمهای واکنش سریع، کمک به ترویج شیوه زندگی سالم، قابل دسترسی کردن خدمات پزشکی از طریق توسعه سیستم بیمه درمان و قابل دسترسی کردن خدمات پزشکی برای قشر زیر خط فقر.
۱۳٫ سیاست امنیت سایبری: گرجستان در نظر دارد یک سیستم امنیت اطلاعات را ایجاد کند تا با استفاده آن خنثی سازی حملات سایبری، به حد اقل رساندن اثرات آن و بازسازی سریع زیرساختها امکانپذیر شوند. گرجستان با توجه به اهمیت تامین امنیت اطلاعات محرمانه و حفظ سیستمهای اطلاعات کشور اساس حقوقی و زیرساختهای لازم را جهت ارتقاء تکنولوژیهای اطلاعاتی و حفظ اطلاعات فراهم میکند. گرجستان در راستای تامین امنیت سایبری در صدد گسترش همکاری با کشورهای متحد و استفاده از تجربیات آنها است.
۱۴٫ سیاست امنیت زیست محیطی: هدف سیاست امنیت زیست محیطی گرجستان، حفظ امنیت مردم و محیط زیست از طریق پیشگیری از آلودگی محیط زیست، کاهش منابع طبیعی و بحرانهای ناشی از حوادث طبیعی یا فعالیت انسان، میباشد. در این خصوص توجه ویژهای به پیشگیری از حوادث طبیعی همانند سیل، بهمن، رانش زمین، زلزله و حوادث صنعتی میشود. انجام اقدامات موثر برای جلوگیری از آلودگی محیط زیست، پیشگیری از آلودگی منابع آبی و زمین، حفظ جنگل ها، پیشگیری از آلودگی دریای سیاه و پاکسازی مناطق گرجستان از ضایعات رادیواکتیو از دیگر اهداف سیاست امنیت زیست محیطی گرجستان است. با توجه به لزوم همکاری منطقهای و بینالمللی برای تامین امنیت زیست محیطی، گرجستان خواستار مشارکت فعال جامعه بینالمللی برای جلوگیری از تخریب محیط زیست مناطق اشغالی از سوی روسیه، است. دولت گرجستان با استفاده از امکانات سیاسی خود تلاش خواهد کرد با کمک جامعه بینالمللی روسیه را تحت فشار قرار داده از انتقال غیر قانونی مصالح ساختمانی و چوب آبخازیا به روسیه برای المپیک زمستانی سوچی که یک تهدید زیست محیطی برای گرجستان و منطقه است، جلوگیری نماید. گرجستان در زمینه امنیت زیست محیطی با کشور های منطقه همکاری میکند. همکاری گرجستان با آذربایجان، ارمنستان و ترکیه میتواند به تحکیم امنیت زیست محیطی منطقه کمک کند.
۱۵٫ حفظ میراث فرهنگی: گرجستان از طریق توسعه همکاری با یونسکو و دیگر سازمانهای بینالمللی در صدد حفظ و توسعه میراث فرهنگی و آثار منحصر به فرد خود که بخشی از میراث فرهنگی جهان است، میباشد. در این راستا اتخاذ سیاست حفظ میراث فرهنگی با هدف کمک به هنر کهن و معاصر گرجستان و نگهداری آثار معماری، ضروری بنظر می رسد. گرجستان همچنین جهت حفظ میراث فرهنگی برونمرزی خود با کشور هایی که اثار تاریخی گرجی در آنجا واقع شده باشد و ارزشهای فرهنگی در موزهها یا کنتابخانههای این کشورها نگهداری شده باشد، همکاری خواهد کرد. آثار تاریخی و فرهنگی گرجستان که در مناطق تحت اشغال روسیه واقع شده اند، در معرض خطر نابودی قرار میگیرند. لذا جامعه بینالمللی باید در حفظ این آثار مشارکت نمایند. در این راستا همکاری با یونسکو، مرکز بینالمللی مطالعات حفظ و مرمت داراییهای فرهنگی (ICCROM)، شورای بینالمللی اثار و مکانهای باستانی (ICOMOS) و اتحادیه بینالمللی حفظ طبیعت (IUCN) دارای اهمیت ویژهای است.
۱۶٫ سیاست جمعیتی: گرجستان جهت بهبودی وضعیت جمعیتی از برنامههای افزایش زاد و ولد، کاهش مرگ و میر کودکان، ترویج شیوه زندگی سالم و افزایش سن امید به زندگی حمایت میکند. دولت گرجستان در صدد فراهم کردن شرایط مناسبی برای بازگشت گرجیان برونمرزی و دیگر اتباع گرجستان مقیم خارج به این کشور است. در این راستا دولت ارتباطات خود را با جوامع گرجیان برونمرزی تقویت کرده از اقدامات و تلاشهای آنها برای حفظ زبان گرجی و ارتباط با میهن تاریخی تشویق میکند. گرجستان نگران سیاست فدراسیون روسیه جهت تغییر مصنوعی و غیر قانونی بافت جمعیتی آبخازیا و اسکان روسی تبار ها در آنجا است. گرجستان تلاش خواهد کرد تا از این اقدامات روسیه جلوگیری کرده به حفظ هویت قومی و فرهنگی آبخازیاییها کمک کند.
۱۷٫ سیاست همگرایی مدنی: دولت گرجستان به روند همگرایی و مشارکت اقلیت قومی در جامعه کمک میکند. دولت همچنین به توسعه تدریس زبان گرجی بین اقلیت قومی و حفظ هویت و فرهنگ آنان اهمیت میدهد. این سیاست در « نظریه ملی همگرایی مدنی» و «طرح عمل» منعکس شده است. دولت امکاناتی برای آموزش زبان گرجی و استفاده از آن زبان توسط اقلیت قومی فراهم میکند تا از این طریق حقوق و ازادیهای آنها تامین گردد. گرجستان همچنین در صدد فراهم ساختن شرایط مناسبی برای همگرایی مدنی مهاجرانی که مجددا به میهن بازگشتند، میباشد.
۱۸٫ سیاست روابط با جوامع گرجیان برونمرزی: حفظ هویت هموطنان برونمرزی یکی از اولویت دولت گرجستان است. دولت در این راستا به راه اندازی دورههای آموزش زبان گرجی، مدارس هفتگی، مدارس عمومیگرجی، گروههای فولکلوریک و گروههای هنری کمک میکند. گرجستان همچنین تلاش میکند تا هموطنان مقیم کشور های مختلف با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و پروژههای مشترک اجرا نمایند.
درباره بررسی استراتژیک
دیدگاه ها