دیپلماسی ایرانی/
حسن بهشتی پور/
آتامبایف که به عنوان پیروز انتخابات اعلام شده روابط با همسایگان و روسیه را گسترش خواهد داد و مسکو در آینده این کشور نقش پرنگ تری ایفاء میکند. دیپلماسی ایرانی: انتخابات ریاست جمهوری قرقیزستان روز یکشنبه ۸ آبان در آرامش کامل به پایان رسید. کمیسیون مرکزی انتخابات قرقیزستان اعلام کرد که “الماسبیک آتامبایف”، با کسب ۶۴٫۵۴ درصد مجموع آرا ماخوذه، پیروز انتخابات ریاست جمهوری این کشوراست.
انتخابات ریاست جمهوری قرقیزستان ازساعت ۸ صبح روزیکشنبه هشتم آبان ۱۳۹۰ با شرکت ۱۶ نامزد انتخاباتی در ۲۳۱۸ حوزه اخذ رای در سراسر این کشور و هم زمان در ۲۹ کشور جهان برگزارشد . کمیسیون مرکزی انتخابات ریاست جمهوری قرقیزستان تعداد کل واجدان شرایط اخذ رای را بیش سه میلیون و ۲۰۰ هزار نفراعلام کرده بود. از این عده بنا به اعلام کمیسیون مرکزی انتخابات، یک میلیون ۵۶۸ هزار و۳۶۲ نفردر انتخابات شرکت کردند که معادل ۵۱٫۷۲ درصد از تعداد کل وجدان شرایط رای این کشور بوده است.ادامه….
آقای آتامبیف، که به عنوان پیروز انتخابات معرفی شده است، یک بازرگان ثروتمند از شمال قرقیزستان است که روابط نزدیکی با روسیه دارد. او وعده داده تا درجهت ثبات وبهبود اقتصادی قرقیزستان همه امکانات را بکار بگیرد. با این وجود رقبای اصلی وی که ازجنوب قرقیزستان هستند با متهم کردن او به عنوان اینکه از امکانات نخست وزیربرای انتخابات استفاده کرده است، نتایج انتخابات را زیرسئوال بردند. به گفته ناظران سیاسی آتامبایف پرهزینه ترین تبلیغات را درمقایسه با پانزده کاندیدای دیگردرانتخابات داشت. ضمن انکه تا ماه سپتامبر که برای کاندیداتوری ازمقام نخست وزیری استعفاء داد، ازامکان حضورگسترده دررسانهها و مجامع عمومیبه عنوان یک مقام عالی برخورداربود. باوجود این، اکثرتحلیل گران سیاسی معتقدند انتخابات روز یکشنبه درمقایسه با دورههای پیشین، انتخابات درسطح استانداردهای بالاتر و قابل قبول تری قرار داشت. ضمن آنکه اگر به واقعیتهای حاکم برکشورهای منطقه آسیای مرکزی توجه داشته باشیم، انتخابات ریاست جمهوری درقرقیزستان در مقایسه با کشورهای همسایه بسیار آزادتر و رقابتی تربرگزار شد. زیرا در کشورهای همسایه این کشورازجمله درقزاقزستان، ازبکستان حاکمان فعلی از زمان فروپاشی شوروی تا کنون تغییر نکردند و نظامهای سیاسی انها به شدت اقتدارگرا و تمرکزگرا باقی مانده است. نحوه برگزاری و نتایج انتخابات روز یکشنبه ازاین جهت که نخستین انتخابات ریاست جمهوری در این کشور پس از سرنگونی قربان بیگ باقی یف در پی تظاهرات گسترده خیابانی درآوریل سال ۲۰۱۰ بود، با حساسیت بیشتری درکل منطقه آسیای مرکزی دنبال میشد. زیرا قرقیزستان با تغییر قانون اساسی خود در سال ۲۰۱۰ زمینه را برای برقرار نظام جمهوری پارلمانی بجای ریاستی فراهم کرد. بطوریکه خانم رزا آتانبایوا بصورت موقت ازسوی پارلمان به عنوان رئیس جمهورموقت زمام امور را بدست گرفت تا زمینه برای انجام اصلاحات لازم در قانون اساسی و برگزاری انتخابات پارلمانی فراهم شود.
اکنون با انتخاب رئیس جمهور جدید قرقیزستان که کار خود را از ژانویه آینده آغازمیکند، مراحل گذار قرقیزستان به ثبات سیاسی پس از سرنگونی حکومت باقی اف رئیس جمهورپیشین به پایان میرسد. از آنجا که در نظام جدید نخست وزیرمنتخب پارلمان، اختیارات بسیار بیشتری ازرئیس جمهوری دارد، در واقع موقعیت آقای آتامبایف پس از پیروزی درانتخابات درمقایسه با گذشته که نخست وزیر بود، تقویت نشده است. اما به عنوان عالی ترین مقام رسمیکشور، موقعیت تشریفاتی برتری درساختار قدرت حاکم درقرقیزستان خواهد داشت. ولی او تنها رئیس جمهور دربین روسای جمهوریهای برجای مانده از شوروی خواهد بود که باید با نخست وزیری کار کند که منتخب پارلمان است و حق عزل و نصب او را بدون هماهنگی پارلمان قرقیزستان نخواهد داشت.
آینده پیش روی
الف: تحولات داخلی
ناآرامیهای آوریل سال ۲۰۱۰ که پس ازبروز درگیریهای خونین میان قومیتهای ازبک تبارو قرقیز دراستانهای جنوبی جلال آباد و اوش قرقیزستان، به دلیل ادامه تحریکات قومیموجود درخارج و داخل کشور، بحران به عنوان اتش زیرخاکسترهمچنان باقی مانده است. با این حال آقای آتامبایف اگربتواند زمینه را برای انتخاب نخست وزیری ازجنوب فراهم سازد که با انجام اصلاحات اقتصادی، تبعیض موجود بین شمال وجنوب را کاهش دهد، میتواند درآینده به ثبات بیشترکشورش کمک کند. او برای رسیدن به چنین هدفی باید بتواند با قامچیبیگ تاشییف ازحزب آتاژورت، وزیر امور اضطراری دولت پیشین وآدوخان مادوماروف، رئیس سابق پارلمان، دو رقیب اصلی خود درانتخابات کارکند. این دو رقیب هردوازملی گرایان جنوب قرقیزستان هستند. آنها با انتخاب شعارهای رادیکال، و تاکید بر تبعیضهای موجود بین شما و جنوب کشور، نگرانیهایی را برای امکان تعامل بیشتر و بهتر بین ازبک تبارهای قرقیزستان که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارند با قرقیزها که اکثریت جمعیت پنج ونیم میلیون نفری قرقیزستان را شامل میشوند؛ بوجود آوردند. اما افرادی در تیم سیاسی آتامبایف حضور دارند که نه تنها مورد قبول جامعه قرقیز و شریکان خارجی بیشکک نیستد، بلکه حضور این افراد یک نوع واکنشهای منفی نخبگان سیاسی و انتخاب کنندگان قرقیز را برانگیخته است. از جمله این افراد “آموربیک بابان اف”، رئیس حزب “ریسپوبلیکا” معاون اول نخست وزیراست. بابان اف که کاندیدای احتمالی مقام نخست وزیری ازسوی آتامبایف خواهد بود، کارنامه سیاسی مثبتی ندارد. زیرا درزمان ریاست جمهوری “قورمانبیک باقی اف”، فعالیتهای تجاری خود را به پشتیبانی “ماکسیم”، پسر” باقی اف” پیش میبرد، که نارضایتی گسترده بازرگانان و تجار قرقیز را به همراه داشت. شاید به همین دلیل آقای آتامبایف در مورد پیشنهاد نخست وزیری او پس از انتخاب شدن به سمت ریاست جمهوری تجدید نظر کند. زیرا کار کردن با افراد خوش نام برای او بهتر خواهد بود.
ب: آینده سیاست خارجی قرقیزستان
آتامبایف بارها درسخنرانیهای خود تاکید کرده است، که چنانچه برنده انتخابات ریاست جمهور شود، قبل ازهمه روابط با همسایگان و روسیه را گسترش خواهد داد. این موضوع با استقبال کشورهای منطقه روبرو شد و بدیهی است که مسکو در آینده این کشور نقش پرنگ تری ایفاء میکند. سفر دو هفته قبل او به مسکو ودیدار و گفتگوهای وی با رهبران روسیه این دیدگاه را تقویت کرده است، که مسکو ازمدتها قبل کاندیدای مورد نظرخود را انتخاب کرده است. با وجود انکه قرقیزستان جمهوری پارلمانی محسوب می شود، با این حال رئیس جمهور می تواند در سیاستهای داخلی و خارجی نقش تاثیرگذار ایفا کند. اما در ارتباط با روابط با آمریکا آتامبایف قول داده است پایگاه ماناس را بعد از اتمام دوره اجاره اش در سال ۲۰۱۴ تعطیل کند. اما استراتژی سیاست خارجی امریکا به گونه ای است که ترجیح میدهد با هر دولتی که در بیشکک بر سر کار باشد همکاری کند. از آنجا که قرقیزستان از لحاظ اقتصادی دچار مشکلات فراوانی است به اجاره بهاء پایگاه مناس که سالانه بیش از صد میلیون دلار است نیاز مبرم دارد به همین دلیل امکان تحقق وعده آتامبایف ضعیف است.
در مجموع به نظر میرسد قرقیزستان به عنوان اولین کشور آسیای مرکزی که نظام جمهوری پارلمانی را تجربه میکند اگر موفق شود بر مشکلات اقتصادی و اختلافات قومیشمال و جنوب فایق شود میتوانمد به عنوان الگوی مناسبی برای کشورهای همسایه خود بویژه در تاجیکستان و ازبکستان مطرقح شود. آتامبایف اگر بتواند نخست وزیری کارآمد از جنوب به همکاری با خود دعوت کند و به تائید پارلمان برساند در آن زمان میتواند امیدوار باشد که مشکلات کمتری در چهار سال آتی خواهد داشت.
درباره بررسی استراتژیک
دیدگاه ها